Актуальные проблемы реализации прав и обязанностей медицинских работников в Республике Казахстан
Ключевые слова:
здравохранение, медицинские работники, трудовые правоотношения, защита прав, гарантии, статистические данные, повышение квалификацииАннотация
Введение. Темы обусловлена необходимостью научного переосмысления отдельных аспектов прававого регулирования труда медицинских работников в Республике Казахстан. В статье рассматриваются действующие нормативные правовые акты, регулирующих трудовые отношения с медицинскими работниками, а также анализируются общие механизмы прававого регулирования профессиональной деятельности медицинского персонала. Особое внимание уделяется исследованию прававого статуса медицинских работников как субъектов трудовых отношений, включая соотношение их прав и обязанностей.
Подчеркивается, что данная тематика имеет не только теоретическое, но и значительное практическое значение, поскольку затрагивает вопросы обеспечения качества медицинской помощи и баланса интересов медицинских работников. В работе также используются статистические данные и учитывается международный опыт в сфере прававого обеспечения деятельности медицинских работников.
Цель. Анализ текущего состояния реализации прав и обязанностей медицинских работников в Республике Казахстан, оценка эффективности действующего прававого регулирования.
Материалы и методы. Поиск исследований проводился в базах Scopus, Web of Science и Google Scholar по ключевым словам «правовой статус медицинских работников» и «защита их прав». В обзоре включены нормативные правовые акты РК (база Zan.kz); использованы анализ статистических данных, сравнительно-правовой и системный подходы.
Результаты. Приведенные статистические данные указывают на маштабность отрасли и необходимость стабильного и эффективно действующего прававого регулирования деятельности медицинских работников.
Заключение. Текущее состояние реализации прав и обязанностей медицинских работников в Республике Казахстан в целом обеспечено на нормативном уровне, при этом эффективность их практической реализации остается неоднозначной. Это означает о необходимости модернизации правоприменительной практики и механизмов реализации действующего законодательства.
Скачивания
Библиографические ссылки
Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросы. (2026). Денсаулық сақтау саласының статистикасы. https://stat.gov.kz/ru/industries/social-statistics/stat-medicine/ (қаралған күні: 17 сәуір 2026).
Bureau of National Statistics of the Agency for Strategic Planning and Reforms of the Republic of Kazakhstan. (2026). Densaulyq saqtau salasynyn statistikasy (Healthcare statistics) [in Kazakh]. https://stat.gov.kz/ru/industries/social-statistics/stat-medicine/
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі. (2015). Қазақстан Республикасының Кодексі 2015 жылғы 23 қарашадағы № 414-V ҚРЗ. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K1500000414
Kodeks Respubliki Kazakhstan. (2015). Enbek kodeksi Respubliki Kazakhstan ot 23 noyabrya 2015 goda № 414-V QRZ (Labour Code of the Republic of Kazakhstan) [in Kazakh]. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K1500000414
Қазақстан Республикасының Кодексі. (2020). Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы: 2020 жылғы 7 шілдедегі № 360-VI ҚРЗ. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K2000000360
Kodeks Respubliki Kazakhstan. (2020). Khalyq densaulygy zhane densaulyq saqtau zhuyesi turaly: 7 shilde 2020 zhylgy № 360-VI QRZ (Code of the Republic of Kazakhstan on public health and healthcare system) [in Kazakh]. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K2000000360
KazTAG. (2026). С начала года в Казахстане социальную поддержку получили более 1300 медицинских работников. https://new.kaztag.kz/en/news/over-1-300-medical-workers-received-social-support-since-beginning-of-the-year-in-kazakhstan
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитеті. (2025). 2025 жылғы қызмет нәтижелері туралы. https://www.gov.kz/memleket/entities/kgit/press/article/details/219750
Komitet gosudarstvennoi inspektsii truda Respubliki Kazakhstan. (2025). 2025 zhylgy qyzmet natizheleri turaly (Report on activity results for 2025) [in Kazakh]. https://www.gov.kz/memleket/entities/kgit/press/article/details/219750
Қазақстан Республикасының Заңы. (1996). Қоғамдық бірлестіктер туралы: 1996 жылғы 31 мамырдағы № 3 Заңы. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z960000003
Zakon Respubliki Kazakhstan. (1996). Qogamdyq birlestikter turaly: 31 mamyr 1996 zhylgy № 3 Zany (Law of the Republic of Kazakhstan on public associations) [in Kazakh]. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z960000003
Қазақстан Республикасы Ұлттық денсаулық сақтау палатасы. (2026). Қазақстан Республикасы Ұлттық денсаулық сақтау палатасы. https://npzdrav.kz/ (қаралған күні: 17 сәуір 2026).
National Chamber of Health of the Republic of Kazakhstan. (2026). Qazaqstan Respublikasy Ulttyq densaulyq saqtau palatasy (National Health Chamber of the Republic of Kazakhstan) [in Kazakh]. https://npzdrav.kz/
Қазақстан Республикасы Үкіметі. (2025). Денсаулық сақтау министрлігі 2025 жылға қарай саламатты өмір салтын ұстанатын азаматтардың үлесі 30%-ға дейін артады деп күтуде. https://primeminister.kz/news/densaulyk-saktau-ministrligi-2025-zhylga-karay-salauatty-omir-saltyn-ustanatyn-azamattardyn-ulesi-30-ga-deyin-artady-dep-kutedi-23591
Pravitel’stvo Respubliki Kazakhstan. (2025). Densaulyq saqtau ministrligi 2025 zhylga qarai salauatty omir saltin ustanatyn azamattardyn ulesi 30%-ga deiin artady dep kutude (The Ministry of Healthcare expects the share of citizens following a healthy lifestyle to increase to 30% by 2025) [in Kazakh]. https://primeminister.kz/news/densaulyk-saktau-ministrligi-2025-zhylga-karay-salauatty-omir-saltyn-ustanatyn-azamattardyn-ulesi-30-ga-deyin-artady-dep-kutedi-23591
Koichubekov, B., Begaidarova, R., Omarbekova, N., Mukhanova, M., Abdikadirova, K., Kharin, A., & Omarkulov, B. (2025). Forecasting the impact of Kazakhstan population growth on healthcare doctors demand. BMC Health Services Research. https://doi.org/10.1186/s12913-025-13638-0
OECD. (2025). Health at a glance 2025: OECD indicators. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/health-at-a-glance-2025_8f9e3f98-en.html
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі, & медициналық қызметкерлер кәсіподақтары. (2026). 2026–2028 жылдарға арналған денсаулық сақтау саласындағы әлеуметтік әріптестік туралы салалық келісім. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/D26RR000000/info
Ministerstvo zdravookhraneniya Respubliki Kazakhstan & professional unions of healthcare workers. (2026). 2026–2028 zhyldarga arnalgan densaulyq saqtau salasyndagy aleumettik ariptestik turaly salalyq kelisim (Sectoral agreement on social partnership in healthcare for 2026–2028) [in Kazakh]. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/D26RR000000/info
World Health Organization. (n.d.). Continuing professional development for health workers. https://www.who.int
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі. (2024). Денсаулық сақтау қызметкерлерінің үздіксіз кәсіптік даму нәтижелерін растау қағидаларын бекіту туралы бұйрыққа өзгерістер енгізу туралы: № ҚР ДСМ-43 бұйрығы. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400034659
Ministerstvo zdravookhraneniya Respubliki Kazakhstan. (2024). Densaulyq saqtau qyzmetkerlerinin uzdiksiz kasiptik damu natizhelerin rastau qagidalaryn bekitu turaly buiryqqa ozgerister engizu turaly № QR DSM-43 (On amendments to the rules for confirmation of continuing professional development results of healthcare workers) [in Kazakh]. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400034659
General Medical Council. (n.d.). Revalidation for doctors. https://www.gmc-uk.org/registration-and-licensing/managing-your-registration/revalidation/revalidation-for-doctors
Ranking.kz. (2026). Число уголовных преступлений в медицинской сфере выросло на 8%. https://ranking.kz/en/digest-en/number-of-medical-criminal-offenses-up-by-8.html
Ranking.kz. (2026). Chislo ugolovnykh prestuplenii v meditsinskoi sfere vyroslo na 8% (The number of criminal offenses in the medical field increased by 8%) [in Russian]. https://ranking.kz/en/digest-en/number-of-medical-criminal-offenses-up-by-8.html
Šustek, P., & Holčapek, T. (2018). Alternative dispute resolution in medical malpractice disputes. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.3213596
Informburo.kz. (2026). Бесплатные лекарства, выданные пациентам, продавали в аптеках Казахстана. https://informburo.kz/amp/novosti/besplatnye-lekarstva-vydannye-pacientam-prodavali-v-aptekax-kazaxstana
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі. (2020). Рецепттерді жазып беру, есепке алу және сақтау қағидаларын бекіту туралы: № ҚР ДСМ-112/2020 бұйрығы. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000021493
Ministerstvo zdravookhraneniya Respubliki Kazakhstan. (2020). Retsepterdi zhazyp beru, esepke alu zhane saqtau qagidalaryn bekitu turaly № QR DSM-112/2020 buirygy (Rules for prescription writing, registration and storage) [in Kazakh]. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000021493
